Poznaj Halę
Hala Targowa w Gdańsku to miejsce, gdzie historia przenika się z codziennym życiem mieszkańców i turystów.
Położona w samym sercu miasta, na terenie osady z XI–XII wieku, łączy opowieści z różnych epok, pokazując jak zmieniło się życie Gdańska. To wyjątkowe miejsce jest nie tylko przestrzenią handlową, ale również świadkiem historii archeologicznej.
Dzięki realizowanej obecnie rewitalizacji Hala Targowa w Gdańsku połączy tradycję z nowoczesnością – pozostanie otwarta, dostępna i pełna miejskiej energii, ale bogatsza o nowe funkcje, udogodnienia i pomysły na wspólne spędzanie czasu.
Kluczowe Wydarzenia
Tu zaczęła się historia
Lokalizacja Hali Targowej to miejsce symbolicznie dla Gdańska. To tu, na terenach zwanych współcześnie Kępą Dominikańską odkryto osadę handlową z XI-XII wieku - źródło rozwoju miasta. Istniał tu także cmentarz, a w końcu XII wieku powstał pierwszy, romański kościół.
Dominikanie w Gdańsku
W 1226 roku kościół wraz z przylegającym terenem przekazano przybyłemu na zaproszenie księcia Świętopełka do Gdańska zakonowi Dominikanów, który wybudował w tym miejscu klasztor. Nowy, gotycki kościół pod wezwaniem św. Mikołaja wybudowano kilkadziesiąt metrów dalej. Kościół ten przetrwał do dziś.
Losy klasztoru
Kompleks klasztorny został zniszczony w czasie oblężenia i zajęcia Gdańska przez Królestwo Prus w 1813 r. Władze pruskie nie zezwoliły na odbudowę i klasztor funkcjonował w formie ruiny przez kolejnych 26 lat. W latach 1839-1840 budynek został rozebrany. Pusty Plac Dominikański był wykorzystywany jako miejsce musztry wojskowej, a od 1881 r., po zakupie placu przez władze miejskie - jako plac targowy.
Nowe podejście do handlu
W 1892 r. władze miejskie na skutek prac komisji zajmującej się badaniem handlu miejskiego, w celu likwidacji ulicznych targowisk oraz poprawy warunków sanitarnych postanowiły wybudować na terenie Placu Dominikańskiego Halę Targową.
Projekt Hali
Za projekt Hali na wzór berlińskiej Markthalle V, odpowiadał Ernst Otto - gdański mistrz budowlany, a następnie Kurt Fehlhaber - architekt i miejski radca budowlany, który uczynił projekt Hali bardziej „gdańskim (zmiana pokrycia dachu i jego konstrukcji, elewacje w formach średniowiecznych wieżyczek).
Handlowe serce miasta
Hala Targowa, zbudowana w latach 1894-1896, skupiła handel uliczny Gdańska w jednym miejscu. Przed jej powstaniem w mieście funkcjonowało prawie 20 miejsc, które pełniły funkcje targów ulicznych. To między innymi Długi Targ, Targ Drzewny, Targ Węglowy, Targ Rybny, Targ Sienny, Targ Rakowy, Targ Maślany, Targ Kaszubski i Targ Poziomkowy. Otwarcie obiektu nastąpiło 3 sierpnia 1896 roku.
Jak działała hala targowa?
Na parterze Hali znajdowało się 188 straganów oferujących mięso, w tym drób i dziczyznę (76 stoisk), ryby i raki (16 stoisk), owoce i warzywa (64 stoiska), pieczywo, mąkę i „przystawki” (10 stoisk), a także masło, jajka i sery (22 stoiska). W piwnicach mieściły się 52 magazyny przeznaczone dla straganiarzy. Ponadto wewnątrz znajdowały się restauracja, posterunek policji oraz oddzielne toalety dla kobiet i mężczyzn.
Regulamin
Handel odbywał się od poniedziałku do soboty. Halę otwierano o 5 rano latem i o 6:00 zimą. Zamknięcie w środy i soboty następowało o godzinie 14:00, a w pozostałe dni o 13:00. Po kilkugodzinnej przerwie Halę ponownie otwierano o godzinie 15:00, a zamykano o 20:00, przy czym w soboty Hala była czynna do 21:00. Godziny otwarcia i zamknięcia sygnalizowano dzwonkami.
Hala po 1945 roku
Działania II Wojny Światowej hala przetrwała niemal bez uszczerbku, jako jeden z nielicznych gdańskich budynków. Po wojnie hala nie była traktowana jako obiekt wartościowy, lecz jako wytwór pruskiej architektury. W końcu lat 60. Wojewódzkie Zjednoczenie Handlu usiłowało wyburzyć halę i na jej miejscu zbudować Supersam, jednak wpis do rejestru zabytków uratował budynek. W latach 80-tych Urząd Miejski w Gdańsku powołał Przedsiębiorstwo Hale i Targowiska Miejskie, które miało zarządzać obiektem. Następnie swoją działalność w Hali rozpoczęła spóła Kupcy Dominikańscy, założona przez pracowników Hali, dążących do jej zakupu (zakup został sfinalizowany w 1991 roku).
Ciekawostka po sąsiedzku
Na oddzielną wzmiankę zasługuje Piwnica Romańska, która sąsiaduje z Halą Targową. Jest jednym z najstarszych świadectw gdańskiego dziedzictwa – to relikt wnętrza kubaturowego w obrębie starego Gdańska, który zachował się w niemal pierwotnym stanie od czasu powstania. Niegdyś piwnica pełniła funkcję jadalni i kuchni w klasztorze Dominikańskim, obecnie jest oddziałem Muzeum Archeologicznego w Gdańsku.
Hala współcześnie
W latach 2000 – 2010 został przeprowadzony generalny remont obiektu a w trakcie prac archeologicznych dokonano odkrycia, którego nikt się wówczas nie spodziewał: odkopano ślady paleniska i ceramiki prawdopodobnie okresu wpływów rzymskich; pozostałości osady targowej z XI-XII wieku, fundamenty pierwszego, romańskiego kościoła Św. Mikołaja (datowanego na 1170 r.), cmentarz przykościelny liczący ponad 565 pochówków, pozostałości fundamentów klasztoru dominikanów oraz fragment pieca wapiennego z lat 1416-1426. Znalezione wewnątrz Hali zabytki zostały w części zabezpieczone i przykryte posadzką, a częściowo wyeksponowane w formie skansenu archeologicznego na poziomie -1 Hali.
Czas na zmiany
Rewitalizacja HALI TARGOWEJ rozpoczęła się w styczniu 2025 roku. Jej głównym celem jest stworzenie zupełnie nowej jakości na kulinarnej i kulturalnej mapie Gdańska. Docelowo HALA TARGOWA przekształci się w wyjątkową i nowatorską przestrzeń kulinarną, pełną zróżnicowanej oferty gastronomicznej. Od lat kojarzona z jedzeniem, HALA zyska nowe życie jako tętniąca energią przestrzeń miejska, w której unikalne doświadczenia kulinarne spotkają się z bogatym programem kulturalnym. Będzie to miejsce pełne smaku, energii i inspirujących przeżyć.