Informacje
O HALI
Hala Targowa w Gdańsku to miejsce, gdzie historia przenika się z codziennym życiem mieszkańców i turystów.
Położona w samym sercu miasta, na terenie osady z XI–XII wieku, łączy opowieści z różnych epok, pokazując jak zmieniło się życie Gdańska. To wyjątkowe miejsce jest nie tylko przestrzenią handlową, ale również świadkiem historii archeologicznej.
Dzięki realizowanej obecnie rewitalizacji Hala Targowa w Gdańsku połączy tradycję z nowoczesnością – pozostanie otwarta, dostępna i pełna miejskiej energii, ale bogatsza o nowe funkcje, udogodnienia i pomysły na wspólne spędzanie czasu.
Poszanowanie historii
Kluczowe wydarzenia
Tu zaczęła się historia
Lokalizacja Hali Targowej to miejsce symbolicznie dla Gdańska. To tu, na terenach zwanych współcześnie Kępą Dominikańską odkryto osadę handlową z XI-XII wieku - źródło rozwoju miasta. Istniał tu także cmentarz, a w końcu XII wieku powstał pierwszy, romański kościół.
Dominikanie w Gdańsku
W 1226 roku kościół wraz z przylegającym terenem przekazano przybyłemu na zaproszenie księcia Świętopełka do Gdańska zakonowi Dominikanów, który wybudował w tym miejscu klasztor. Nowy, gotycki kościół pod wezwaniem św. Mikołaja wybudowano kilkadziesiąt metrów dalej. Kościół ten przetrwał do dziś.
Losy klasztoru
Kompleks klasztorny został zniszczony w czasie oblężenia i zajęcia Gdańska przez Królestwo Prus w 1813 r. Władze pruskie nie zezwoliły na odbudowę i klasztor funkcjonował w formie ruiny przez kolejnych 26 lat. W latach 1839-1840 budynek został rozebrany. Pusty Plac Dominikański był wykorzystywany jako miejsce musztry wojskowej, a od 1881 r., po zakupie placu przez władze miejskie - jako plac targowy.
Nowe podejście do handlu
W 1892 r. władze miejskie na skutek prac komisji zajmującej się badaniem handlu miejskiego, w celu likwidacji ulicznych targowisk oraz poprawy warunków sanitarnych postanowiły wybudować na terenie Placu Dominikańskiego Halę Targową.
Projekt Hali
Za projekt Hali na wzór berlińskiej Markthalle V, odpowiadał Ernst Otto - gdański mistrz budowlany, a następnie Kurt Fehlhaber - architekt i miejski radca budowlany, który uczynił projekt Hali bardziej „gdańskim (zmiana pokrycia dachu i jego konstrukcji, elewacje w formach średniowiecznych wieżyczek).
Handlowe serce miasta
Hala Targowa, zbudowana w latach 1894-1896, skupiła handel uliczny Gdańska w jednym miejscu. Przed jej powstaniem w mieście funkcjonowało prawie 20 miejsc, które pełniły funkcje targów ulicznych. To między innymi Długi Targ, Targ Drzewny, Targ Węglowy, Targ Rybny, Targ Sienny, Targ Rakowy, Targ Maślany, Targ Kaszubski i Targ Poziomkowy. Otwarcie obiektu nastąpiło 3 sierpnia 1896 roku.
Jak działała hala targowa?
Na parterze Hali znajdowało się 188 straganów oferujących mięso, w tym drób i dziczyznę (76 stoisk), ryby i raki (16 stoisk), owoce i warzywa (64 stoiska), pieczywo, mąkę i „przystawki” (10 stoisk), a także masło, jajka i sery (22 stoiska). W piwnicach mieściły się 52 magazyny przeznaczone dla straganiarzy. Ponadto wewnątrz znajdowały się restauracja, posterunek policji oraz oddzielne toalety dla kobiet i mężczyzn.
Regulamin
Handel odbywał się od poniedziałku do soboty. Halę otwierano o 5 rano latem i o 6:00 zimą. Zamknięcie w środy i soboty następowało o godzinie 14:00, a w pozostałe dni o 13:00. Po kilkugodzinnej przerwie Halę ponownie otwierano o godzinie 15:00, a zamykano o 20:00, przy czym w soboty Hala była czynna do 21:00. Godziny otwarcia i zamknięcia sygnalizowano dzwonkami.
Hala po 1945 roku
Działania II Wojny Światowej hala przetrwała niemal bez uszczerbku, jako jeden z nielicznych gdańskich budynków. Po wojnie hala nie była traktowana jako obiekt wartościowy, lecz jako wytwór pruskiej architektury. W końcu lat 60. Wojewódzkie Zjednoczenie Handlu usiłowało wyburzyć halę i na jej miejscu zbudować Supersam, jednak wpis do rejestru zabytków uratował budynek. W latach 80-tych Urząd Miejski w Gdańsku powołał Przedsiębiorstwo Hale i Targowiska Miejskie, które miało zarządzać obiektem. Następnie swoją działalność w Hali rozpoczęła spóła Kupcy Dominikańscy, założona przez pracowników Hali, dążących do jej zakupu (zakup został sfinalizowany w 1991 roku).
Ciekawostka po sąsiedzku
Na oddzielną wzmiankę zasługuje Piwnica Romańska, która sąsiaduje z Halą Targową. Jest jednym z najstarszych świadectw gdańskiego dziedzictwa – to relikt wnętrza kubaturowego w obrębie starego Gdańska, który zachował się w niemal pierwotnym stanie od czasu powstania. Niegdyś piwnica pełniła funkcję jadalni i kuchni w klasztorze Dominikańskim, obecnie jest oddziałem Muzeum Archeologicznego w Gdańsku.
Hala współcześnie
W latach 2000 – 2010 został przeprowadzony generalny remont obiektu a w trakcie prac archeologicznych dokonano odkrycia, którego nikt się wówczas nie spodziewał: odkopano ślady paleniska i ceramiki prawdopodobnie okresu wpływów rzymskich; pozostałości osady targowej z XI-XII wieku, fundamenty pierwszego, romańskiego kościoła Św. Mikołaja (datowanego na 1170 r.), cmentarz przykościelny liczący ponad 565 pochówków, pozostałości fundamentów klasztoru dominikanów oraz fragment pieca wapiennego z lat 1416-1426. Znalezione wewnątrz Hali zabytki zostały w części zabezpieczone i przykryte posadzką, a częściowo wyeksponowane w formie skansenu archeologicznego na poziomie -1 Hali.
Czas na zmiany
Rewitalizacja HALI TARGOWEJ rozpoczęła się w styczniu 2025 roku. Jej głównym celem jest stworzenie zupełnie nowej jakości na kulinarnej i kulturalnej mapie Gdańska. Docelowo HALA TARGOWA przekształci się w wyjątkową i nowatorską przestrzeń kulinarną, pełną zróżnicowanej oferty gastronomicznej. Od lat kojarzona z jedzeniem, HALA zyska nowe życie jako tętniąca energią przestrzeń miejska, w której unikalne doświadczenia kulinarne spotkają się z bogatym programem kulturalnym. Będzie to miejsce pełne smaku, energii i inspirujących przeżyć.